Algra Tekst & Verhaal

De makelaar moest zichtbaar nog wakker worden bij een kop koffie, toen ik vanmorgen om negen uur klaar zat om het contract te tekenen voor de nieuwe kantoorruimte. Afgelopen weken had hij me rondgeleid in verschillende kantorencomplexen. Hij had mijn eindeloze gewik en geweeg meegemaakt. In een van de panden had ik in een klein uur twintig keer heen en weer gerend tussen twee units om de volgende dag te bellen dat ze het geen van beide werden. Van die dingen dus. Misschien had de makelaar vannacht wel amper geslapen uit zorg of ik niet op het laatste nippertje zou besluiten om het contract toch maar niet te tekenen.

Maar ik kwam wel. Om het dikke contract te ondertekenen, in drievoud.  Zes handtekeningen, zesendertig parafen zette ik terwijl de makelaar van zijn koffie nipte . Ergens halverwege moest ik mijn pols losschudden, omdat de parafen wel erg krakkemikkig werden. 'Voor het zetten van zo veel parafen is ook conditie nodig', verzuchtte ik.
'Ik dacht dat u die als schrijfster wel zou hebben', zei de makelaar.
Niet dus. Ik schrijf nog zelden met de hand, ik typ alles.
Ik mag me eigenlijk ook geen schrijver meer noemen. Ik ben een type.

[PS Op 1 november betrek ik unit 1.45 aan Stephensonstraat 45 in Zoetermeer.]

Ze waren er al meer dan een eeuw over aan het bakkeleien, de etymologen. Maar pas nu, bij het schenken van een fles cider, is de herkomst van het woord fiets boven water gekomen.
Wat leren we hiervan?

1. 1. 1. 1. Dat het schenken van cider voor een doorbraak in de wetenschap kan zorgen.
         2. Dat onze fiets uit Duitsland komt (= einde flauwe WOII-grapjes).
         3. Dat ik etymologisch verantwoord bezig was toen ik als puber Fongers, mijn stalen ros, getouwtjehaakte teugels gaf.

         (Bron foto: JanWillemsen Flickr.com)

Mijn moeder is nog niet dement. Dat heeft onderzoek aangetoond. Ik vertel haar dit goede nieuws. Het is een geruststelling, want haar vergeetachtigheid baart haar zorgen.
'Wat is het eigenlijk', vraagt ze, deméntie of dementíe? Waar ligt de klemtoon?'

Een echte doctorandus heeft De wisseltante gerecenseerd voor Biblion. De fragmenten waar kinderen geweldig om lachen vindt zij 'minder geschikt' (dat Kiara ontploft) en 'niet prettig en onnodig' (de soepschildpad die schildpadsoep wordt). En dat Katinka weer terug gaat in de rolstoel is 'sneu'. Een beetje sneue recensie dus wel. Ik werd er niet vrolijk van.

Toen ik negen was, moest ik een spreekbeurt houden. Over mijn muizen ging het, want daar wist ik wel iets over te vertellen. De nacht ervoor sliep ik bijna niet van de zenuwen. Trillend stond ik voor de klas. De zenuwen waren nergens nodig voor, zei de juf naderhand. 'Het is toch heel goed gegaan?'

Nu ik ruim vijftig ben, vroeg de Nicolaas Beetsschool in Alkmaar mij te komen voorlezen in het kader van de Nationale Voorleesdagen.

De wisseltante is het tweede deel in de serie Kanjerklas, humoristische boeken (voor kinderen 7+) waarin het normaal is om anders te zijn. De tien kanjers uit het eerste deel krijgen versterking van Katinka (een meisje met slappe spieren) en Kerem (die het verschil tussen rood en groen niet ziet). Dit keer gaat de kanjerklas op schoolreisje naar de dierentuin.

Mijn moeder worstelt met gaten in haar herinnering. En ik krijg plotseling een ingeving hoe je ook iets leuks met die gaten kunt doen. Het lost niets op, maar alleen naar zo'n gat staren helpt ook niet.

Je hebt een idee, een boodschap of een verhaal en besluit een boek te schrijven. Je bent niet de enige en dat is maar goed ook. Niet alleen omdat daardoor de boekdrukkunst is uitgevonden.

Je stort je een paar maanden elk vrij moment en tot diep in de nacht op je tekstverwerker en dan is het klaar. Denk je. Maar dan komt de redacteur. Die laat je fijntjes weten dat het 'een veelbelovend begin' is, dat 'hier en daar nog wel moet worden bijgeschaafd'. Weg juichstemming. En als je vervolgens ziet wat de redacteur allemaal aan verbeteringen wil 'waar je beslist nog even naar moet kijken', zinkt de moed je in de schoenen. Woedend gooi je de papieren in de hoek. Afhankelijk van je temperament ben je kwaad op de redacteur (die er niets van begrijpt) of teleurgesteld in jezelf (omdat je er kennelijk niets van bakt) of allebei. Je zit in de put.

En hierom is het fijn dat je niet de enige bent die een boek wil schrijven. Andere schrijvers zijn je voorgegaan. Ze kennen de put. Ze weten uit ervaring dat een eerste versie meestal een prullenbakversie is. Ze weten ook hoe frustrerend het is om te denken dat het klaar is en dan overnieuw te moeten beginnen. En ze hebben troost. Troost dat het weggooien van de eerste versie niet betekent dat alle werk voor niets is geweest. Dat is het alleen als je hier opgeeft. De prullenbakversie is deel van het proces: het boek moet rijpen. Een week boos zijn? Prima. Een maand in de put zitten? Geen ramp. Maar dan jezelf bij de kladden pakken en de aanwijzingen van de redacteur opvolgen. Je zult zien dat je boek er veel sterker van wordt.

Ik ben nu een paar keer zo'n vervelende redacteur geweest. Ik voel me een tandarts: die kies moet getrokken, anders gaat de boel stinken. Ik doe zo voorzichtig mogelijk, maar het doet altijd pijn. Ik vertel altijd vooraf over de prullenbakversie en de pijn van de eerste redactieronde. Maar geen schrijver wil het geloven. En misschien is dat maar goed ook, want anders zou niemand eraan beginnen. Pas als je het hebt meegemaakt, weet je dat het desondanks de moeite waard is.

Vandaag begint de kinderboekenweek, met als thema superhelden.
Je denkt dan al gauw aan figuren als Superman en Megamindy, of aan Harry Potter, Pippi Langkous of Snuf de Hond. Superhelden hebben bovennatuurlijke eigenschappen waarmee ze strijden tegen het kwaad en anderen redden.

Ik zou vandaag een lans willen breken voor de kleine helden. Het zijn geen supersterren, ze hebben geen grote schare fans, maar ze zijn, vaak onopvallend, helden in hun eigen leven. Een held is in mijn ogen iemand die zijn of haar eigen angst in de ogen ziet en er niet voor wegloopt. Een superheld is iemand die daarbij opkomt voor het goede, ook als dat hem impopulair maakt of straf oplevert.

Een superheld is bijvoorbeeld dat meisje in groep acht dat publiekelijk opkomt voor de klasgenoot die gepest wordt. Terwijl ze weet dat ze daarmee zelf uit de groep ligt. Een held is de jongen die onderweg naar school altijd buikpijn heeft van angst, maar tóch gaat, elke dag weer. Helden zijn ook de kinderen die meer dan gemiddeld moeite hebben met leren, maar iedere keer opnieuw hun best doen en ploeteren op stof die anderen een makkie vinden. Of de kinderen voor wie het leven voelt als een slagveld van onverwerkbare indrukken, maar die toch hun best doen om zich daarin staande te houden.

Zo kan ik nog een tijdje doorgaan. Ze zijn er, die helden. Heel veel zelfs. Als je zoiemand in je omgeving hebt - en dat heb je vast en zeker - geef hem of haar dan vandaag een compliment, een knuffel of wat ook maar past, en laat weten dat je hem of haar een held vindt. Want helden hebben fans nodig, al is het er maar eentje. Dat geeft ze nog meer heldenmoed.

Lezen over zulke helden? www.kanjerklas.nl

In een tekst voor een klant komt de zin voor: 'Het project loopt als een...'
Ik dacht 'tierelier'. De klant dacht 'trein'. Een rondvraag op twitter leverde nog 'zonnetje' en 'tiet' op.
Wat moest het nu worden? Het werd 'trein': die staat voor kracht, snelheid (vertragingen gemakshalve even genegeerd) en op het juiste spoor zitten.

Maar de tierelier bleef me achtervolgen. Wat is dat voor een ding, een tierelier? Het is iets dat kan lopen of branden of werken.


Van Dale zegt dat het woord niet zelfstandig voorkomt, maar alleen in uitdrukkingen. En geeft vervolgens alleen van die uitdrukkingen de betekenis. Daar kom je dus niet verder mee. Tierelieren staat er wel in: 'een eenvoudig en opgewekt muzikaal geluid doen horen.' De twee etymologische woordenboeken die ik erop nasloeg kwamen daar ook op uit.

Het Genootschap Onze Taal heeft het gelukkig al eens uitgezocht. 'Wellicht gaat het oorspronkelijk om het muziekinstrument, maar het is ook mogelijk dat op het hijswerktuig werd gedoeld.' En noemt daarnaast de link die Marc De Coster legt met tierelieren: het zingen van een vrolijk deuntje vergemakkelijkt het werk.

Blijft de vraag bij het hijswerktuig wat daar nou zo lekker aan liep (of brandde of werkte). En het deuntje vind ik ook niet echt overtuigend. Nee, de tierelier is vast een soort struisvogel, al lang en breed uitgestorven. Of een vroegere benaming van het parelhoen. Heb je die wel eens zien lopen? Prachtig gezicht is dat, als pareltjes kwikzilver schieten ze over het veld.

Ik bedoel maar. Als de deskundigen je niet verder helpen, staat het je vrij om zelf iets moois te verzinnen.

PS Na het publiceren van dit stukje ontdek ik dat die parelhoentjes heel dicht in de buurt komen van 'Lopen als een tiet'.